Malowanie klasycznych dzieł o wielkiej wartości nie koniecznie musi się wiązać z ukończeniem akademii i wiedzą na temat zasad tworzenia. Standardowe wiadomości z teorii malarstwa, takie jak zasady kompozycji, złotych punktów, pierwszego i drugiego planu, światłocienia czy oddziaływania barw nie są warunkiem podejmowania prób malarskich. Wręcz przeciwnie, brak wiedzy ułatwia i daje większą swobodę, gdyż twórca wykonuje pracę spontanicznie i nie jest wciśnięty w ramy zasad. Tego typu nieprofesjonalnych artystów nazywa się prymitywistami a sztukę przez nich tworzona – sztuka prymitywną. W pracach prymitywistów z założenia brak idealnych proporcji, perspektywy czy poprawnych zasad kompozycji. Odtwarzany przez nich świat jest zbliżony do realnego, ale malowany spontanicznie, niemalże na poziomie dziecka, które nie przejmuje się zasadami, lecz tworzy. Obrazy cechuje łagodność, tajemniczość, prostota i fantazja. Za prekursora prymitywizmu uważa się Celnika Rousseau. Istotna dla tego kierunku jest tez twórczość malarki meksykańskiej Fridy Kahlo znanej z autorstwa obrazu „Dwie Fridy”. W Polsce sztuka naiwna reprezentowana jest przez powszechnie znanego Nikifora Krynickiego, a w rzeczywistości Epifaniusza Drowniaka. Do ulubionych tematów malowanych przez Nikifora należą pejzaże Krynicy, portrety, autoportrety i wizerunki świętych, w większości wykonywane akwarelą. Ich szczególną cechą było wyraźne podkreślenie kształtów konturem. Obok Nikifora polskich prymitywistów reprezentował też Teofil Ociepka. Jego najbardziej charakterystyczny obraz to „Autoportret”, Na którym postać artysty otoczona jest przez chmarę złych stworów i dobrych aniołów. Nad tym wszystkim z góry czuwa Bóg. Tematyka wynika zapewne z zainteresowania autora okultyzmem. Trzecim polskim prymitywistą był Karol Kostur tworzący obrazy o tematyce żydowskiej.